بررسی فقهی حقوقی سیاست کیفری ایران در جرم انگاری عدم ثبت ازدواج

نویسنده

دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات و معرف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز, ایران

10.22034/ijrj.2021.687046

چکیده

جرم انگاری عدم ثبت ازدواج یکی از مباحث چالش­انگیز در سیاست کیفری ایران از پیش از  انقلاب اسلامی تا کنون بوده است و فراز و نشیب­های بسیاری را طی کرده است.آخرین عنصر قانونی این جرم ماده­ی 49­ قانون حمایت خانواده است که برای مردانی که ازدواج دائم خود را به صورت رسمی به ثبت نمی­رسانند مجازات تعیین کرده است. میزان تطابق این ماده با موازین شرعی و هماهنگی آن با اصول و قواعد حقوقی و چگونگی بازدارندگی این قانون،موضوعی است که این مقاله عهده دار بررسی آن است وبه این منظور، ابتدا این بخش ازماده 49 قانون حمایت خانواده را با ادله فقهی و حقوقی مورد نقد قرار داده و دلایل ؛«سیره معصومین»، «ضرورت تسهیل ازدواج»، «تضاد قانون با قوانین دیگر» و«نداشتن بازدارندگی کافی و نقض غرض» را برای اثبات مخالف شرع بودن این بخش از این ماده ارائه می دهد و سپس اهم دلایل مؤید این قانون را مورد نقد فقهی و حقوقی قرار می دهد.این دلایل عبارتند از «حفظ حقوق اشخاص ثالث»، «حفظ کیان خانواده» و «پیش گیری از سایر جرائم خانوادگی»

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Jurisprudential and Legal Investigation of Criminal Policy of Iran in the Criminalization of Not Registering Marriage

نویسنده [English]

  • Abdolhosseyn Rezaei Rad
Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

The criminalization of not registering marriage has been one of the challenging ‹experienced so many ups and downs up to the present time. The last legal element of this crime is article 49 of Iran's Family Protection Law which has determined penalty for men who do not register their permanent marriage officially. This study aims at matching this article with religious standards and investigating its coordination with legal principles, rules, and the deterrence of this law. Hence; first of all, it criticizes this part of article 49 of Iran's Family Protection Law by jurisprudential and legal evidences and represents reasons, ‹the biography of infallible Imams›, ‹the necessity of facilitating marriage›, ‹the conflict between law and other laws›, and ‹not enough deterrence and defeat the purpose› to confirm the disagreement of this part of article with religion and then it jurisprudentially and legally criticizes the most important reasons confirming this law which are ‹maintaining the rights of third parties›, ‹protecting the realm of family› and ‹preventing other family crimes›.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family rights
  • registration of marriage
  • crime
  • jurisprudence
  • Penalty
1-قرآن کریم
2-بروجردی حسین و الحسین جلالی محمد رضا،(1420). المنهج الرجالی و العمل الرائد فی الموسوعه الرجالی. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
3-جعفری لنگرودی،محمد جعفر (معاصر)،(1388ش). مبسوط ترمینولوژی حقوق.ج3. تهران:گنج دانش.
4- ــــــــــــــــ ،(1362ش).،مقدمه عمومی علم حقوق. تهران:گنج دانش.
5- حر عاملی، محمد بن حسن (1387ق). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه.محقق،محمد رضا جلالی. ج14، 15،8،12، قم: موسسه ال البیت (ع).
6-حلی، علامه جمال الدین الحسن بن یوسف المطهر (معروف به علامه حلی)،(1985م ) . الالفین فی امامیه امیرالمؤمنین علی بن أبی طالب. کویت: مکتبه الالفین.
7- ــــــــــــــــــ،(1382). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد با تعلیقه جعفر سبحانی.  قم: مؤسسه تحقیقات و  نشر معارف اهل بیت.
8- حلی محقق، نجم الدین ابی القاسم جعفر بن الحسن(1403،1983). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام. ج2 و 3. قم: دارالا ضواء، بیروت، چاپ اول
9-ـــــــــــــــــــــــ،(1390ق)،مقدمه المختصر النافع فی فقه الامامیه. تهران: الدراسات الاسلامیه فی مؤسسه البعثه.
10- ــــــــــــــــــ،(1364ش). المعتبر فی شرح المختصر. ج1. زیر نظر ناصر مکارم شیرازی. قم: مؤسسه شهداء.
 11-ساکت، محمد حسین (معاصر)،(1371ش). دیباچه ای بر دانش حقوق.مشهد:  ایران
طالقانی، نظر علی بن سلطان،(1386ش). کاشف الاسرار. به کوشش مهدی طیب. تهران: نشر سفینه.
12- طباطبایی،سیدمحمد حسین، (علامه طباطبایی)،(1402ق).حاشیه الکفایه. بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبایی.
13-طوسی ابی جعفر محمدبن الحسن، (1414ق).  الرسائل العشر. رساله مسائل کلامیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
14-ــــــــــــــ،(1390ق)، تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه للشیخ المفید ،ج6, تحقیق و تعلیق حسن موسوی خرسان،دارالکتب الاسلامیه،تهران،چاپ چهارم
15-علی دوست، ابوالقاسم،(1388ش). فقه و عرف. قم: انتشارات پژوهشگران فرهنگ و اندیشه.
16-الغزالی ابو حامد،محمد بن محمد بن محمد الغزالی،(1419ق). المنخول. ج2. تحقیق محمد حسین هیتو. قم: دارالفکر المعاصر.
17-کاتوزیان، ناصر، (1398ش). فلسفه حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار.
18-ــــــــــــــ،(1385ش). مقدمه عمومی علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. تهران: گنج دانش.
19-کرکی، علی بن حسین ، الکرکی (معروف محقق ثانی), (1409ق). رسائل المحقق الکرکی. ج2. تحقیق شیخ محمد حسون تحت نظر محمود مرعشی. قم: مکتبه آیه الله العظمی المرعشی.
20-الکلینی، ابی جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق الکینی الرازی ، (1388ق). اصول کافی. ج5. با تصحیح و تعلیق علی اکبر الغفاری. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
21-مازندرانی، مولی محمد صالح (1421ق،2000م).  شرح اصول کافی مع تعالیق المیرزا ابوالحسن الشعرانی. ج2. ضبط و تصحیح السید علی عاشور، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
22-مشکینی، میرزا علی،(1413ق). اصطلاحات الاصول و معظم ابحاثه. قم: دفتر نشر الهادی.
23- مظفر، محمد رضا،(1388ق). اصول الفقه. قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
24-ـــــــــــــــ،(1388ق،1968م). المنطق. النجف الاشرف: مطبعه النعمان.
25- میرزایی قمی، ابوالقاسم محمد بن حسن ،(1387ش). قوانین الاصول. ج2. تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
26-هاشمی شاهرودی،سید محمود(معاصر)،(1379ق). بحوث فی علم الاصول.تقریرات درس سید محمد باقر صدر تالیف هاشمی شاهرودی.قم: المجمع العلمی الاسلامی للشهید الصدر.
27- ـــــــــــــ،(1378ش). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم الاسلام.ج1.قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
 
مقالات و پایانامه­ها
احتشامی نیا،محسن و خوشرفتار . امین (1392). امام رضا علیه السلام وترک اولای انبیاءدرقرآن ،فصلنامه تخصصی مطالعا ت قرآ ن و حدیث، (سفینه) ،سال یازدهم،شماره 41
اسدی, لیلا. (1378).نقد و بررسی قوانین ثبت ازدواج. نشریه علوم اجتماعی (مطالعات راهبردی زنان سابق) تابستان .شماره40
افقهی،زینب، (1392). پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان . مقاصد شریعت در متون فقهی معاصر امامیه. دانشگاه فردوسی مشهد. استاد راهنما محمد رضا علمی مشاور سید محمد تقی قبولی.
عبدالفتاح، عزت، مقاله جرم چیست و معیلرهای جرم انگاری کدام است ترجمه اسماعیل رحیمی نژاد مجله حقوقی دادگستری،شماره 41 ص 135- 160
معظمی، شهلا و بطیاری، عاطفه و انصاری فرد، محمد علی،  مقاله معیارهای جرم انگاری، فصلنامه قضاوت شماره 89 بهار 1396
سایت­ها
 فاضل لنکرانی, محمد موحدی, معروف به فاضل لنکرانی
www. I j tihad. ir. Content.details.aspx/1396/2/6.
باشگاه خبرنگاران جوان به نشانی
www. Yjc.ir/ fa/ news/4993668
  سایت خبری انتخاب به نشانی:
 www. Entekab.ir/ fa/ 40-news/160548/1396/2/8
قرابی، امان الله و واعظی، میرزا احمد، ادله قاعده الاهم فالاهم به نشانی زیر:
www. Ijtihad. Ir.content.Details. aspx /96/12/3  
حسینی شیرازی، مرتضی،ادله قاعده الاهم فالاهم در سایت
www. Ishirazi. Com 13/2/1396
بیگ زاده صفر،شیوه نامه نگارش قانون سایت
قوانین و مقررات
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392شمسی
قانون ثبت واسناد  و املاک مصوب 26/12/1310
قانون مدنی مصوب آبان ماه1314شمسی