اصل علنی بودن دادرسی در حقوق ایران، فقه اسلامی و حقوق انگلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

3 استادیار گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

10.22034/ijrj.2021.687045

چکیده

منظور از علنی بودن دادرسی این است که، افراد جامعه بتوانند آزادانه در جلسات دادگاه حاضر شده، چگونگی جریان ماوقع را از نزدیک مشاهده کنند و به اجرای دقیق قوانین و وجود عدالت واقعی قضایی، اطمینان پیدا نمایند. با اجرای این اصل قاضی نیز از بیم نظارت و داوری عمومی نمی‌تواند از اختیارات قانونی خود سو استفاده کند و درنتیجه، این اصل می‌تواند به افزایش کیفیت رسیدگی و صدور احکام عادلانه در محاکم کمک به سزایی کند. با این وجود، برخی نظام‌های حقوقی معتقدند که دادگاه‌ها نمی‌توانند به ذکر عبارات کلی همانند نظم عمومی و اخلاقیات اکتفا نمایند، بلکه مکلّف‌اند دلایل چنین اقدامی را به‌صورت شفاف به اطلاع عموم برسانند. اصل علنی بودن دادرسی، مورد توجه شارع مقدس بوده است و در منابع چهارگانه استنباط احکام (کتاب، سنت، اجماع، عقل) به طور صریح بیان شده است و مورد تائید فقهای اسلامی نیز قرارگرفته است؛ بر طبق اصل۱۶۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که مهم‌ترین سند حقوقی کشور است محاکمات، باید علنی برگزار شود که نشان از میزان اهمیت این مسئله در نظر قانون‌گذار داشته است؛ در حقوق انگلستان نیز بر مبنای اصل عدالت و حقوق طبیعی، اصل علنی بودن دادرسی مورد تاکید واقع شده است؛ البته در ایران به خاطر اخلال در نظم دادرسی، بعضی مواقع این اصل اجرا نمی شود که با در نظر گرفتن راهکارهایی ازجمله مجازات برای اخلال‌کنندگان در نظم جلسه، اعم از اصحاب دعوا و حاضرین و مدیریت صحیح جلسه توسط قاضی این مشکل هم به‌راحتی قابل‌رفع می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The principle of openness of the trial In Iranian law ,Islamic jurisprudence And English law

نویسندگان [English]

  • Vahid KHandani 1
  • MOHAMMAD BAGHER AMERINIA 2
  • GHavam Karimi 3
1 PhD Student, Department of Private Law, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, Yasooj Branch, Islamic Azad University, Yasooj, Iran
3 Assistant Professor of Law, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran
چکیده [English]

The openness of the trial means that members of the public can freely attend court hearings, closely observe how things are going, and ensure that the law is strictly enforced and that there is real judicial justice. By applying this principle, the judge can not abuse his legal authority for fear of public scrutiny and arbitration, and as a result, this principle can greatly help increase the quality of justice and the issuance of fair judgments in the courts. However, some legal systems believe that the courts cannot suffice with general terms such as public order and ethics, but are obliged to make the reasons for such action clear to the public    
The principle of openness of the trial has been considered by the holy shari'a and in the four sources the inference of the rulings (book, tradition, consensus, reason) has been explicitly stated and has also been approved by Islamic jurists; According to Article 165 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, which is the most important legal document of the country, trials must be held in public, which has shown the importance of this issue in the eyes of the legislator; In English law, based on the principle of justice and natural law, the principle of openness of trial is emphasized; Of course, in Iran, due to the disturbance of the court order, sometimes this principle is not implemented, which can be easily solved by considering solutions such as punishment for those who disturb the order of the hearing, including the litigants and those present, and proper management of the hearing by the judge.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • openness
  • Fair trial
  • privacy
  • dissemination of proceedings
1- آخوندی، محمود، (1383)، آیین دادرسی کیفری، جلد 1، تهران: انتشارات مجد.
2-آشوری، محمد و دیگران، (1383)، حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
3-الماسی، نجادعلی، (1385)، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران:انتشارات میزان.
4-امیدی، جلیل و سمیه نیکویی، (1387)، تعریف و مبانی علنی بودن دادرسی کیفری، مجله مدرس علوم انسانی، شماره 58، پاییز، صص23-37.
5-جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1394)، دایره المعارف علوم اسلامی و قضایی، جلد 2، تهران: انتشارات گنج دانش.
6-.....................................، (بی تا)، تاریخ حقوق ایران (از انقراض ساسانیان تا آغاز مشروطه)، تهران، انتشارات کانون معرفت.
7-حلی، حسن بن یوسف، (1413)، ارشاد الاذهان الی احکام الایمان ، جلد10، قم: انتشارات جامعه المدرسین.
8-رزاقی، کیانوش، (1389)، استانداردهای دادرسی در اسناد بین‌المللی و نظام قضایی ایران، نشریه کانون، شماره 105، خرداد، صص85-117.
9-سیوطی، جلال الدین، (1406) تاریخ الخلفاء، جلد اول، بیروت: انتشارات دارصادر.
10-شمس، عبدالله، (1386)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، تهران: انتشارات دراک.
11-شمس الائمه سرخسی، محمد بن احمد، (1406)، المبسوط، بیروت: انتشارات دار المعرفه.
12-طوسی، محمد بن حسن، (1351)، المبسوط فی فقه الامامیه ، جلد۷ و ۸ ، تهران: انتشارات المکتبه الداوری.
13-فضائلی، مصطفی، (1393)، دادرسی عادلانه محاکمات کیفری بین المللی، تهران: انتشارات شهر دانش.
14-قاسمی، ظاهر، بحار الانوار، (1411) جلد 2، بیروت: موسسه الوفا الطبعه الثانیه.
15-قرشی، علی‌اکبر، (1372)، قاموس قرآن، جلد 5، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
16-کاتوزیان، ناصر، (1385)، قواعد عمومی قراردادها، جلد اول،تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار.
17-کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، (1388)، الاصول من الکافی، تعلیقات، علی اکبر غفاری، قم: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
18-نیکویی، سمیه، (1385)، الزامات علنی بودن دادرسی کیفری در پرتو دادرسی عادلانه، مجله حقوقی دادگستری، شماره 56 و 57، پاییز و زمستان، صص219-240.    
19-محقق داماد، مصطفی، (1381)، قواعد فقه، بخش قضایی، جلد 3، تهران: انتشارات مرکز نشر علوم اسلامی
20-محقق حلی، جعفر بن حسن، (1409)، شرایع السلام فی مسائل لاحلال والحرام ، تحقیق سید صادق شیرازی، تهران: انتشارات استقلال.
21-مصباح یزدی، محمدتقی،(1379)، آموزش عقاید، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل.
22-مقدس اردبیلی، احمد،(1403)، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الاذهان، تحقیق مجتبی عراقی، علی پناه اشتهاردی و حسین یزدی اصفهانی، جلد19، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
23- .................. ، احمد،(بی تا)، زیده البیان فی الحکام القران، تهران: مکتب المرتضویه.
24-الموسوی، محسن باقر، (1999) القضا و النظام القضایی عند الامام علی(ع) بیروت: الغدیر.
25-یزدی، حسین، (1404) الطبعه الاولی، جلد 12، قم: انتشارات جامعه المدرسین. 
26-Dodd, M., Hanna, M., (2018). McNae's Essential Law for Journalists, Oxford University Press   
27-Koprivica H., (2018). Right to a Fair Trial in Civil Law Cases, available at: https://www.rese- archgate.net/publication
28-Partington, Martin, (2015), Introduction to the English Legal System 2015-2016, Oxford University Press.
29-Osborne, C., (2007). Civil Litigation 2007-2008, Oxford University Press.
30-sland, J., Gill, J.(2014). "The Principle of Open Justice and the Judicial Duty to Give Public Reasons" (2014) MelbULawRw 20; (2014) 38(2) Melbourne University Law Review.
31-Ward, R, Akhtar, A, (2011), Walker & Walker's English Legal System, OUP Oxford.
32-Wragg, P,( 2017), Open Justice and Privacy, http://eprints.whiterose.ac.uk.