نفقه زوجه و مقاصد شریعت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/ijrj.2021.684734

چکیده

یکی از رویکردهای مهم در مطالعات فقهی، توجه به مقاصد شریعت در احکام شرعی است، یعنی توجه به ملاکات و علل وضع احکام و نیز مصالح و مفاسد آن از منظر قانون­گذار اسلام به گونه­ای که آن مقاصد و علل احکام با روح کلی شریعت اسلام منافات نداشته باشد. بر اساس مقاصد کلی شریعت در نکاح که عبارت است از تشکیل خانواده، تولید نسل و انشاء صورت انسانی نه اطفای شهوت حیوانی و مقاصد جزیی شریعت در نفقه که عبارت است از تأمین نیازمندی های زن در خانواده، می توان گفت که اولاً: نفقه همسر به عنوان تکلیف یک جانبه بر عهده شوهر بوده و فقط نشوز زوجه مانع استمرار آن است. ثانیا: نفقه زوجه عبارت است از تامین نیازهای مادی، بهداشتی، معنوی، روانی، علمی و آموزشی او در راستای استحکام نظام خانواده و تربیت صحیح فرزندان، از این رو تعیین نفقه در مسائل مادی مانند مسکن، لباس و غذا از باب طریقیت بوده و فی نفسه موضوعیت ندارد. ثالثاً: نفقه زوجه به عنوان هدف میانی یعنی دنیوی مطرح بوده نه هدف اصلی و اخروی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Alimony of the Wife and the Purposes of the Shari'a

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Mahmoudi 1
  • Aliakbar Izadifard 2
  • Abedin Momeni 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Islamic Law and Jurisprudence, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran
2 Professor, Department of Mazandaran University, Babosar, Iran,
3 Associate Professor, Department of Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

One of the important approaches in jurisprudential studies is to pay attention to the aims of the shari'a in the religious law, namely, to pay attention to the criteria and causes of the sentence, as well as its expedients and corruptness from the perspective of the legislator of islam. In such a way that purposes and causes of the sentences, not have constradictions with general nature of sharia of islam. According to the general aims of the shari'a in marriage, which is the formation of the family, the production of the generation and the creation of the human face, is not the livelihood and lust of the animal, and the partial purposes of the shari'a is in alimony, which is the provision of women's needs in the family. It can be said that first, alimony of spouse as a unilaterally duty is responsible for husband and only the disobedience of the wife prevents of countinuing. The alimony of the woman is related to the supply of material needs, health, spiritual, psychological, scientific and educational support to the strengthening of the family system and the proper education of children. Therefore, the determination of alimony in material matters such as housing, clothing and food is through tarighah and does not matter.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alimony
  • wife
  • Shari'a Purposes
  • Material Needs
  • Spiritual needs
  1. قرآن مجید
  2. آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1430). کفایه الاصول. قم: موسسه النشر اسلامی.
  3. ابن عاشور، محمد طاهر (1421). مقاصد الشریعه الاسلامیه. اردن: دارالنفاس.
  4. ابن عابدین، محمد امین (1412). ردّالمختار علی الدّر المختار. بیروت: دارالفکر..
  5. ابن منظور،محمدبن مکرم (1414). لسان العرب. بیروت: دارالفکر-دارصادر.
  6. ابن النجار،تقی الدین محمد بن احمد (بی تا). منتهی الارادات. مکتبه دارالعروبه: مطبعه دارالجیل.
  7. ابن الهمام، الامام کمال الدین (بی تا). قاهره: فتح القدیر.
  8. امامی، سیدحسن (1393). حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامیه. چاپ بیست و سوم.
  9. انصاری، قدرت الله (بی تا). احکام و حقوق کودکان در اسلام. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار.
  10. ایروانی، باقر (1415). الحلقه الثالثه فی اسلوبها الثانی. تهران: سعید بن جبیر.
  11. ایزدی فرد، علی اکبر و محسنی دهکلانی، محمد و ادبی فیروزجایی، رزاق(پاییز و زمستان 1393). وضعیت حقوقی شرط عدم نفقه در نکاح دائم، مجله آموزه های فقه مدنی، شماره8.
  12. بحرانی ، یوسف بن احمد (1405). الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ اول.
  13. بستانی ، حسین (1383). اسلام و جامعه شناسی خانواده. موسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه.
  14. بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418). انوارالتنزیل و اسرار التاویل. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ اول.
  15. جوهری، اسماعیل بن حماد (1410). الصحاح. بیروت: دارالعلم للملایین. چاپ اول.
  16. حرعاملی، محمد بن حسن (1409). وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: موسسه ال البیت(ع). چاپ اول.
    1. حسینی شیرازی، سید محمد (1409). الفقه. بیروت: انتشارات دارالعلوم.
    • حکیم، سید محسن (1404). مستمسک العروه الوثقی. قم: کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی.
    • خویی، سید ابوالقاسم (بی تا). منهاج الصالحین. انتشارات دارالزهرا. بیروت. چاپ بیستم.
    • دهخدا، علی اکبر (1377). لغت نامه. دانشگاه تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
    • راغب اصفهانی، ابوالقاسم ،حسین بن محمد (بی تا). مفردات الفاظ القرآن. تهران: المکتبت المرتضویه.
    • زمخشری، محمودبن عمر (1407). الکشاف. بیروت: دارالکتاب العربی. چاپ سوم.
    • سبزواری، محمد بن باقر (1423). کفایه الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ اول.
    • سروش، عبدالکریم (1384). قصه ارباب معرفت. گوتنبرگ:چاپ پدیده. چاپ ششم.
    • سیدهاشمی، سید محمداسماعیل و مرتضوی، زهرا السادت (1393). بررسی حق و حکم در حضانت، نفقه و رجوع در طلاق، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 66.
    • شهید اول، زین الدین، الجبعی العاملی(.1400). القواعد و الفواید. قم: انتشارات مفید. چاپ اول.
    • شهید ثانی، محمد بن جمالدین (بی تا). شرح لعمه. بیروت: دارالعالم الاسلامی.
    • شیخ صدوق ، محمد بن علی ،(1285). علل الشرایع. نجف: مکتبه الحیدریه. چاپ اول.
    • شیخ طوسی،ابو جعفر محمد بن حسن (1378). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: المکتبه المرتضویه. چاپ سوم.
    • شیرازی، ناصر مکارم (1427). دائره المعارف فقه مقارن. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب(ع)، محقق/مصحح: جمعی از اساتید و محققان حوزه، چاپ اول.
    • صدر، سید محمد باقر (1415). دروس فی علم الاصول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیرالقرآن. تهران: ناصر خسرو . چاپ سوم.
    • علامه طباطبایی، محمد حسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات. چاپ دوم.
    • فاضل مقداد، جمال الدین (1404). التنقیح الرائع لمختصر الشرایع. قم: مطبع الخیام.
    • الفیومی، احمد بن محمد (1414). مصباح المنییر. قم: دارالهجره. چاپ دوم.
    • قرافی،احمدبن ادریس (1418). الفروق او انوارالبروق فی انواء الفروق. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • کاشف الغطاء، حسن بن جعفر(1422). انوار الفقاهه(کتاب النکاح). نجف اشرف: موسسه کاشف الغطاء.
    • کلینی، محمدبن یعقوب (1375). اصول کافی، ترجمه محمدباقر کمرى‏. قم: انتشارات اسوه.
    • کیدری، محمدبن حسین (1416). اصباح الشیعه بمصباح الشریعة. قم:  موسسه امام صادق(ع).
    • مجلسی دوم ،محمد باقر (1404). مراة العقول. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ دوم.
    • ........................................ (1410). بحارالانوار. بیروت: موسسه الطبع و النشر.
    • محقق داماد، سیدمصطفی (1387). قواعد فقه(بخش مدنی). تهران: انتشارات سمت، تهران. چاپ هشتم.
    • ........................................ (1395). بررسی فقهی حقوق خانواده. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی. چاپ هجدهم.
    • مظفر، محمدرضا (1375). اصول الفقه. قم: اسماعیلیان. چاپ پنجم.
    • منتسکیو، شارل لویی (1349). روح القوانین، ترجمه علی اکبر مهتدی. تهران: امیرکبیر.
    • منصور، جهانگیر (1381). قانون مدنی. تهران: نشردوران.
    • موسوی خمینی، سید روح الله (1410). الرسایل. قم: موسسه اسماعیلیان.
    • موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1417). محاضرات فی اصول الفقه. قم: انتشارات انصاریان.

    49. نجفی، (1404). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: داراحیاء التراث العربی. چاپ هفتم