قاعده درء در سنجه نظریه استراتژی دوگانه کیفرشناسی نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

2 دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

10.22034/ijrj.2021.680383

چکیده

حقوق کیفری ماهوی برگرفته از قواعد ناب و پویای فقهی است. یکی از قواعدی که شاهدی از قابلیت آموزه‌های فقهی در انطباق و حتی تفوق بر آموزه‌های نوین کیفر شناسی بوده، قاعده درء می‌باشد. این مقاله  با هدف تبیین راهبردهای قاعده طلایی درء و تحولات آن در راستای رفع انسداد حقوق کیفری، درصدد احراز هم سویی راهبردهای عملیاتی  این قاعده، با استراتژی دوگانه کیفر شناسی نوین می‌باشد؛ با این پیش‌فرض که مقصد غایی همه علوم، فارغ از تعصبات، وحدت و روشنایی مطلق حقیقت است. این تحقیق با ماهیت توصیفی - تحلیلی  به  روش کتابخانه‌ای‌ با تحلیل راهبردها، به این قضیه دست ‌یافت که تحدید قلمرو شمول این قاعده حاکی از دوگانه و افتراقی­بودن سیاست کیفری مطلوب آن، در تفکیک گروه مجرمین پرریسک و کم­ریسک است که می‌تواند مستندی برای هم سویی و تعامل قاعده درء با نظریه استراتژی دو گانه در کیفر شناسی نوین باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Daar Principle in the Light of Twin Strategy in New Penology

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Ahadi 1
  • Babak Pourghahramani 2
1 Assistant Professor, Department of Penal Law & Criminology, Maraghe Branch, Islamic Azad University, Maraghe, Iran,
2 Associate Professor, Department of Penal Law & Criminology, Maraghe Branch, Islamic Azad University, Maraghe, Iran
چکیده [English]

Substantive Criminal Law has its roots in the dynamic and fabulous regulations of Islamic Jurisprudence. One of the principles denoting the capacity of the Fiqh teachings in conformity and even priority over the teachings stipulated under New Penology is the ‘Daar Principle’. The present paper attempts at clarifying the strategies employed under Daar Principle and the related issues aiming to determine the harmony between reconsidered Daar Principle strategy and twin strategy in New Penology. Noting that the ultimate aim of all the sciences is to reach at unity and bright future without having any kind of prejudice in their ways. The present research employs descriptive- analytical method in order to analyse the strategies mentioned herein. The paper concludes that the restriction of the scope of Daar Principles denoting the duality of its criminal policy may be considered as a proof for its harmony with Twin Strategy in New Penalog.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Daar principle
  • Penology
  • Twin strategy
1. حاجی ده آبادی، احمد (۱۳۸۴). قاعدة درأ در فقه امامیه و حقوق ایران، فصلنامه حقوق اسلامی،ش۶،.
2. حبیب­زاده، محمدجعفر؛ زینالی، امیر حمزه (۱۳۸۴). درآمدی بر برخی محدودیت‌های عملی جرم‌انگاری، فصلنامه نامه مفید، سال یازدهم شماره 49.
3. الحرالعاملی، محمد بن الحسن (۱۴۰۱). وسائل الشیعه. جلد 8. تهران: المکتبه الاسلامیه.
4. حلی، جعفر بن حسن (۱۴۰۳). شرایع الاسلام فی الحلال والحرام. قم: لمهدی.
5. رضوانی، سودابه (۱۳۹۱). مدیریت انسان‌مدار ریسک جرم. تهران: نشر میزان.       
6. السیوطی، عبدالرحمن بن أبی بکر (۱۴۰۳).  الأشباه والنظائر. بیروت: دار الکتب العلمیه.
7. شاکری،ابوالحسن؛ شیرزادی­فر، فرشاد (1393). بررسی عدم پذیرش اعتبار احکام کیفری کشورهای خارجی در تعزیر در منصوص شرعی در ایران. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، دوره 11، شماره38 ،117-134.
8. طاهری، سمانه (۱۳۹۲). سیاست کیفری سخت‌گیرانه. تهران: نشر میزان.
9. عوده، عبدالقادر (۱۴۰۲). التشریع الجنایی الاسلامی. تحقیق: السید محمد اسماعیل الصدر. تهران: موسسة البعثه.
10. قبله‌ای خویی، خلیل (۱۳۸۰). قواعد فقه جزایی. تهران: انتشارت سمت.
11. متقی اردکانی، امید؛ مجتهد سلیمانی، ابوالحسن (1398). استنباط حکم شرعی واثبات دعوی کیفری در برزخ تعارض ادله نقاط اشتراک و افتراق. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، دوره 15، شماره57، 179-202.
12. محدثی، زهرا؛ سلطانی، عباسعلی (1396). نگرشی بر مجازات تشهیر در فقه شیعه با نگاهی به قوانین موضوعه ایران. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، دوره13،شماره49،صص71-102.
13. محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۷۹). قواعد فقه (بخش جزایی). تهران: انتشارات مرکز نشر علوم اسلامی.
14. محمودی جانکی، فیروز؛ مرادی حسن‌آبادی، محسن (۱۳۹۰). افکار عمومی و کیفرگرایی، مجله مطالعات حقوقی، ش2 سال 1390.
15. محمودی، فیروز (۱۳۷۸). قاعده درء و تطبیق آن با تفسیر شک به نفع متهم در حقوق موضوعه. فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، شماره 9، صص۱۵۹-۱۲۳
16. مسجد سرایی، حمید ؛فیض، زهرا (1395). درآمدی بر مفهوم مخالف در تفسیر گزاره­های حقوقی. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، دوره 12، شماره45، صص115-136.
17. مسجدسرایی، حمید؛ نبی­نیا، خالد؛ باقری، احمد؛ صدری، سیدمحمد (1397). اصل صرفه­جویی کیفری مبنای تفسیر احکام و قوانین جزایی اسلام. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، دوره 14، شماره51، صص169-190.
18. موسوی خمینی، روح الله (۱۴۰۴). تحریر الوسیله. قم: موسسه نشر اسلامی.
19. مهرا، نسرین (۱۳۸۷). حقوق کیفری در کشورهای  کامن لا. تقریرات دوره دکتری. دانشگاه شهید بهشتی.
20. نجفی ابرندآبادی، علی­حسین (۱۳۸۸). کیفرشناسی نو- جرم­شناسی نو (درآمدی بر سیاست جنایی مدیریتی خطردار)، تازه‌های علوم جنایی(مجموعه مقالات). تهران: انتشارات میزان.