بررسی مبانی آرای شاذ ومتفردات ابن ادریس حلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی‌دکترای‌الهیات‌فقه‌ومبانی‌حقوق‌اسلامی،دانشگاه‌مازندران،بابلسر،ایران.

2 دانشیارگروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشگاه مازندران، مازندران،بابلسر ،ایران

3 استاد گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشگاه مازندران، مازندران،بابلسر ،ایران

4 استادیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشگاه مازندران، مازندران،بابلسر ،ایران

10.22034/ijrj.2020.675502

چکیده

ابن ادریس تنها فقیه قرن ششم بود که توانست با نقد آرای پیشینیان به ویژه نقد آرای شیخ طوسی راه عرضه افکار نو و تکامل فقه شیعه را هموار سازد ودر عرصه اجتهاد وفقاهت برای خود مبانی­ای برگزید که به فقاهت او صبغه خاصی بخشید. کتاب السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی، حاوی فتاوی و نظریات فقهی اوست که برخی از آنها خلاف مشهور بلکه برخی از آنها متفردات وی بوده است. از آنجایی­که هدف از این تحقیق بررسی مبانی و چرایی متفرد و شاذ بودن آراء ابن ادریس است، نمونه­هایی از این آراء مانند نماز در دو لباس مشتبه، اقرار مبهم، اجرای حد مساحقه و... مورد کنکاش قرار گرفته و با بهره­گیری از روش توصیفی- تحلیلی، مبانی،  مدارک و علت آنها مورد تبیین قرار می­گیرد. اعتقاد به عدم حجیت خبر واحد از مهمترین مبانی ابن ادریس است که از یکسو به علت مبنای اصولی ایشان و از سویی به لحاظ بُعد زمانی قرائن موجب شده تا عمل قدما از مرآ و منظر وی مخفی مانده و درنتیجه عدم اطمینان وی به صدور برخی اخبار از معصومین شده، این خود موجبی برای عدم تمسک ایشان به بخش عظیمی از اخبار شده است و در نتیجه به متفرد و شاذ شدن آرای ایشان انجامید. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of the Basis of Rare and Individualized Fatwas of Ibn Idris Hilli

نویسندگان [English]

  • maryam ghafoori 1
  • mohammad mohseni dehkalani 2
  • Ali Akbar Izadifard 3
  • Aliakbar jahani 4
1 Ph.D. student of theology of Islamic jurisprudence and law. Mazandaran University. Babolsar. Iran.
2 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Mazandaran University, Mazandaran, Babolsar, Iran
3 Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Mazandaran University, Mazandaran, Babolsar, Iran
4 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Mazandaran University, Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Ibn Idris was the only jurist of the sixth century who was able to pave the way for the presentation of new ideas and the evolution of Shiite jurisprudence by criticizing the views of his predecessors, especially Sheikh Tusi, and in the field of ijtihad and jurisprudence he chose principles that gave his jurisprudence a special character. The book Al-Sara'ir Al-Hawi li-Tahrir al-Fatawi contains his fatwas and jurisprudential theories, some of which are notorious and contrary to the famous theories, but some of which are his own. Since the purpose of this study is to investigate the basics of and reasons behind Ibn Idris's differing opinions, examples of these views such as prayer in two suspicious clothes, vague confession, execution of the permissible limit, etc. have been explored. The descriptive-analytical method explains the basics, documents and their cause. Belief in the unreliability of the individualized hadith is one of the most important  principles of Ibn Idris, which on the one hand, due to his principles and on the other hand in terms of the temporal dimension of the evidence, has caused the actions of the people before him to be hidden from his vision. This has led to a lack of reliance on a large part of the hadiths of the infallibles, and as a result, the individuality and rarity of his views

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ibn Idris
  • rare fatwas
  • individualized hdith
  • concealment of evidence
  • precaution
  1. قرآن کریم
  2. آخوند خراسانی، م ک .(1409). کفایه الاصول: بینا. قم.
  3. ابن ابی الحدید،ع. (1338). شرح نهج­البلاغه. دارإحیاء الکتب العربیه. بی جا.
  4. ابن ادریس، م .(1410). السرائرالحاوی لتحریرالفتای: مؤسسه النشر الاسلامی. قم.
  5. ابن بابویه(معروف به شیخ صدوق)،أ.(1404).المقنع: المطبعه الاسلامیه. تهران.
  6. ابن حمزه،م.(1408).الوسیله إلی نیل الفضیله:قم.ایران.
  7. ابن زهره،ح.(1418).غنیه النزوع: موسسه امام صادق(ع) .قم.
  8. ابن قدامه، ع . (1403). المغنی و الشرح الکبیر: دارالکتاب العربی. بیروت.چاپ دوم.
  9. ابن منظور، م.(1417). لسان العرب: دارإحیاء التراث العربی.بیروت.
  10. ابن قدامه،م.(1404).المغنی: دارالفکر.بیروت.
  11. ابوبکر احمد بن الحسین. (1406). سنن البیهقی: نشر دارالکتب العلمیه. بیروت.
  12. أبوداوود، س.(1412).سنن أبی داوود: دارالجیل.بیروت.
  13. ابو زکریا محیی الدین یحیی بن شرف النووی.(بیتا). المجموع. مکتبه الارشاد.
  14. اصفهانی،مجلسی­دوم، م.(1404). مرآه العقول­فی­شرح اخبارآل الرسول: دار الکتب الاسلامیه.تهران.چاپ دوم.
  15. امیرزاده جیرکلی،م وفلاح ،ا .(1399).جُستاری در ادوارنگاری فقه امامیه. فصلنامه پژوهشهای فقه وحقوق اسلامی ، سال شانزدهم ، شماره 59، بهار1399، ص 48-11.
  16. بحرانی،ی.(بیتا).لؤلؤه البحرین: مؤسسه آل البیت.قم.چاپ دوم.
  17. بخاری،م.(بیتا) .صحیح بخاری:دارإحیاء التراث العربی.بیروت.
  18. بلاذری، ا. (بیتا). أنساب الاشراف: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.تهران.
  19. بیهقی، أ.(بیتا).سنن البیهقی: دارالمعرفه.بیروت.
  20. ترحینی عاملی، م.(1427). الزبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه: دارالفقه للطباعه والنشر.قم.چاپ چهارم.
  21. سیواسی،ک .(بیتا) .فتح القدیر: انتشارات دارالفکر.تهران.
  22. حائری  یزدی، ع. (1418ق).دررالفوائد. معلق اراکی . م: موسسه نشرالاسلامی.قم.
  23. حر عاملی، م .(1409ق) . وسائل الشیعه: موسسه آل البیت. قم.چاپ اول.
  24. حسینی  اشکوری، ا .(بیتا) . تراجم الرجال: موسسه آل البیت.قم.
  25. حلی ، ح.( 1412). مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه: مرکزأبحاث والدراسات الاسلامیه.قم.چاپ اول.
  26. خصیبی، ح .(1377). الهدایه الکبری: موسسه البلاغ. بیروت.
  27. خوئی،أ.(1368).مصباح الفقاهه: نشر وجدانی.قم.
  28.  درویش ترابی، م وکلانتری درونکلا،ک.(1397).عنصرزمان و مکان ونقش آن در تحول اجتهاد براحکام جزایی اسلام. فصلنامه پژوهشهای فقه وحقوق اسلامی،سال پانزدهم ، شماره54 ، زمستان 1397، ص 61-60.
  29. سلار، ح.(1400).المراسم: نجف اشرف.عراق.
  30. عاملی، م .(1427). زبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه:دار الفقه للطباعه والنشر. قم.چاپ چهارم.
  31. علم االهدی، م .(1415). انتصارفی انفرادات الاسلامیه: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم. قم.چاپ اول.
  32. علم االهدی، م .(1367).الذریعه إلی اصول الشریعه: دانشگاه تهران.تهران.
  33. قمی، ع .(1363) . هدیه الأحباب: انتشارات امیرکبیر. تهران.چاپ دوم.
  34. طبرسی، ف . (1384). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. نشر ناصر خسرو. چاپ هشتم.
  35. قرطبی مشهور به ابن  رشد حفید، أ .(1425). بدایه المجتهد و نهایه المقتصد: نشر دار الحدیث. قاهره.
  36. طرابلسی(ابن براج)، ع . (1406). المهذب: موسسه نشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین. قم.
  37. طوسی، م. (1407). تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه: دار الکتاب الاسلامی. تهران.چاپ چهارم.
  38. طوسی، م.  (بیتا) . النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی: دار الکتب العربی. لبنان.چاپ دوم.
  39. طوسی، م. (1387).المبسوط فی فقه الامامیه: المکتبه المرتضویه.تهران.
  40. طهرانی، آ .(1430) . طبقات اعلام الشیعه:دار إحیاء التراث العربی. بیروت.چاپ اول.
  41. کمال الدین محمد بن عبدالواحد (بیتا). شرح فتح التقدیر ، لبنان :دار إحیاء التراث العربی. بیروت.
  42. مالک بن انس .(1324) .المدونه الکبری: مطبعه السعاده. بیروت.
  43. محقق  حلی، ج .(1364). المعتبر فی شرح المختصر: موسسه سیدالشهداء. قم.
  44. مدرس تبریزی، م .(1392). ریحانه الأدب: انتشارات خیام . تبریز.چاپ سوم.
  45. مفید، م .(1410) . مقنعه: موسسه النشرالاسلامی. قم.
  46. مفید، م.(1413). التذکره باصول الفقه: المؤتمر العالمی  لألفیه الشیخ المفید، بیجا.
  47. موسوی خوانساری،م .(1390). روضات الجنات فی احوال العلماء والسادات: اسماعیلیان. قم. چاپ اول.
  48. نجفی،م.(1418). جواهرالکلام: دارإحیاءالتراث العربی. بیروت. چاپ هفتم.