اعتبار واثرحاکمیت نظام اقناع وجدان قاضی برهدف دادرسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 عضو هیئت علمی

3 استادیار دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/ijrj.2020.673328

چکیده

باتحول و پیشرفت نظام های حقوقی و قضایی، در جوامع پیشرفته و نیز اسلامی در بخش قواعد اثبات دعوا محاکم قضایی به دنبال هدف بنیادی و اساسی قضا که همان کشف حقیقت و اجرای عدالت است می باشند. به این منظور، نوع گزینش و انتخاب نظام و سیستم قضایی در راه رسیدن به این هدف بسیار حایز اهمیت است. بنابراین نوع نگاه سنتی در دادرسی اسلامی که فقها غالباً در تعریف قضا از آن به فصل خصومت یاد نموده اند، با توجه به اینکه اصول اساسی و قضایی دادرسی، حصول اطمینان و اعتماد وجدانی دادرس می­باشد. می­بایست تغییر یابد. با توسعه اختیارات دادرس و نیز دایره ارزش اثباتی دعوا، به لحاظ طریقیت ادلّه و حاکمیت نظام اقناع وجدان قاضی، دادرس می­بایست در جهت کشف حقیقت و اجرای عدالت گام بردارد. در این پژوهش که به روش تحلیلی و توصیفی انجام گرفته است به این نتیجه رسیدیم که هدف دادرسی در نظام­های حقوقی دنیا و نیز دادرسی اسلامی خصوصاً در امر کیفری که با جان و جسم افراد ارتباط دارد، کشف حقیقت و در نهایت اجرای عدالت است که این هدف با اعتبار و حاکمیت نظام اقناع وجدان قاضی قابل تحقق است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Validity and Effect of the Dominance of Persuasion of the Judge's Conscience on the Purpose of the Trial

نویسندگان [English]

  • Rahman Valizadeh 1
  • Sayyad mohammad sadegh Mosavi 2
  • asghar arabiyan 3
1 , PhD Candidate, Department of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 teacher
3 , Assistant Professor, Department of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In advanced and Islamic societies, with the evolution and advancement of legal and judicial systems, the courts are seeking the fundamental goal of justice which is the determination of truth and the administration of justice in the field of rules of litigation. For this purpose, the type of selecting and the choice of judicial system to achieve this goal is of crucial importance. Therefore, the traditional view in the Islamic jurisdiction which mostly defines Judement as resolution of hostility must be altered to ensure judge’s confidence and conscientious trust regarding judicial principles of the litigation. By expanding the powers of the judge and the scope of the substantiatoin value of the claim, the method of finding evidence, and the sovereignty of persuasion of the judge's conscience, the judge must take steps to determine the truth and administer justice. In the study, conducted by analytical and descriptive method, we concluded that the purpose of litigation in the legal systems of the world as well as the Islamic one, especially in criminal matters related to the lives and bodies of individuals, is to determine the truth and ultimately administer justice. This goal can be achieved with the credibility and dominance of a system established to convince the judge's conscience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • persuation of the judge's conscience
  • determination of the truth
  • hostility resolution
  • administration of justice
  • Islamic litigation

قرآن

1-اصفهانی،حسین بن محمدراغب،(1412)، مفردات الفاظ القران،دارالعلم، لبنان.

2-آمدی،عبدالواحد،(1407)غررالحکم ودررالکلم،جلد اول،اعلمی،بیروت،چاپ اول.

3-ابوالسعود،رمضان،(1993)،اصول الاثبات فی الموادالمدینه والتجاریه، الدارالجامعیه، بیروت.

4-آذربایجانی، علیرضا، (1388)، مبانی ارزیابی ادلّه در آیین دادرسی مدنی ایران و فراملی، فصلنامه حقوقی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی تهران، دوره 39،شماره2.

5-انصاری،مرتضی،(1415)،القضاء والشهادات،کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری،قم،چاپ اول.

6-پور استاد،مجید،(1391)،نقش دادرس مدنی درتحصیل دلیل وکشف حقیقت،شهر دانش، تهران،چاپ دوم.

7-حایری،سید علی بن محمد طباطبایی،(1418)،ریاض المسایل،موسسه ال البیت علیهم السلام، قم،چاپ اول.

8-حسینی عاملی،محمد جواد،(1417)،مفتاح الکرامه فی شرح قواعد علامه،داراحیاء التراث العربی،بیروت.

9-حسینی،سید محمد،(1389)،حقیقت یا فصل خصومت کارد قضاء،فصلنامه علوم اسلامی،سال پنچم،شماره 19.

10-حایری،سید کاظم،(1415)،القضاء فی فقه اسلامی،مجمع اندیشه اسلامی، قم،چاپ اول.

11-حیدر پور،حمید رضا،(1396)،جستاری بررویکرد نظام کیفری ایران به اثبات معنوی،فصلنامه تحقیق حقوق خصوصی وکیفری،شماره 34.

12-خمینی،سید روح الله،(1368)،تحریرالوسیله،ترجمه علی اسلامی،دفتر انتشارات اسلامی،قم.

13-خویی،سید ابوالقاسم،(1410)،تکمله المنهاج،مدینه العلم،قم.

14-دهخدا،علی اکبر،(1330)،دانشگاه ادبیات دانشگاه تهران.

15-رفیعی مقدم،علی،(1392)،رابطه علم دادرس با دلایل قانونی اثبات دعاوی مدنی،تحقیقات حقوقی آزاد،سال ششم،شماره 19.

16-رشتی،میرزا حبیب اله،(1401)،کتاب القضاء،دارالقران الکریم، قم،چاپ اول.

17-رسول زاده،اسماعیل، (1372)، قضاوت های حضرت علی علیه السلام،انتشارات یاسین،تهران.

18-زبیدی،محب الدین،(1414)،تاج العروس من جواهر القاموس،دارالفکر للطباعه والنشر والتوزیع، بیروت،چاپ اول.

19-سبزواری،سید عبدالا علی،(1413)،مهذب الاحکام فی بیان الحلال والحرام،مؤسسه المنار، قم،چاپ چهارم.

20-شهید اول،شمس الدین محمد بن مکی العاملی،(1414)،الدروس الشرعیه،موسسه النشر الاسلامی،قم.

21-شریفی،علی،(1390)،فصلنامه پژوهش نامه تخصصی فقهی،سال دوم،شماره5.

22-طریحی،فخرالدین،(1416)،مجمع البحرین، جلد 5،کتاب فروشی مرتضوی،تهران،چاپ سوم.

23-طاهری،سمیه،(1392)طریقیت یا موضوعیت ادلّه درحقوق کیفری ایران،انتشارات رویان پژوه،تهران.

24-عراقی،ضییاء الدین،(بی تا)،کتاب القضاء،چاپ مهر.

25-عوده،عبدالقادر،(بی تا)،التشریع الجنایی الاسلامی،دارالکتاب العربی،بیروت.

26-عمروانی،رحمان،(1390)،تعارض ادلّه اثبات دعوا،رساله دکتری،دانشگاه تهران.

27-فیض الاسلام،(1370)،ترجمه وشرح نهج البلاغه،انتشارات فیض الاسلام،تهران.

28-قنواتی،جلیل،(1397)،اخلاق ودادرسی عادلانه درپرتو قابلیت پیش بینی بودن قواعد دادرسی،پژوهش های اخلاقی،سال هشتم،شماره 3

29-کاتوزیان،ناصر،(1379)،گامی بسوی عدالت،جلد دوم،مجموعه مقالات ،دانشکده حقوق وعلوم سیاسی،تهران.

30-کاتوزیان،ناصر،(1385)،اثبات ودلیل اثبات،جلد1 ،نشر میزان،تهران،چاپ چهارم.

31-کاتوزیان،ناصر،(1385)توجیه ونقد رویه قضایی،نشر دادگستر،تهران.

32-کاتوزیان،ناصر،(1382)سهم عدالت درقضاوت،مجله دانشکده حقوق وعلوم سیاسی ،شماره 62.

33-کاتوزیان،ناصر،(1376)،اعتبار امر قضاوت شده،نشردادگستر،تهران.

34-کاتوزیان،ناصر،(1388)،اثبات ودلیل اثبات،جلد2،نشرمیزان،چاپ پنچم.

35-گیلانی،میرزای قمی،(1427)،رسایل المیرزا القمی،دفتر تبلیغات اسلامی،قم چاپ اول.

36-مصطفوی،حسن،(1402)،التحقیق فی­کلمات­القران­الکریم، جلد2،مرکز الکتاب­وللترجمه ­النشر،تهران،چاپ اول.

37-مولوی،محمد،(1391)،نظریه های حقیقت وکاربرد ان دردادرسی مدنی،مجله حقوقی دادگستری ،شماره 79.

38-مختاری،رحیم،(1393)،ارزیابی قضایی ادله اثبات دعوا،انتشارات مجد،تهران.

39-مغنیه،محمد جواد،(1421)،فقه الامام الصادق علیه السلام،موسسه انصاریان،قم،چاپ دوم.

40-محمصانی،صبحی رجب،(1386)فلسفه قانونگذاری دراسلام،ترجمه اسماعیل گلستانی،اثار اندیشه، تهران، چاپ اول.

41-محسنی،حسن،(1389)،اداره جریان دادرسی مدنی،شرکت سهامی انتشار،تهران.

42-محمودی،فیروز،(1376)،طریقیت یا موضوعیت ادله درحقوق کیفری ایران ومصر،دانشگاه امام صادق(ع).

43-مرقس ،سلیمان،(1971)،اصول الاثبات ،عالم الکتب،قاهره،چاپ دوم.

44-نوبهار،رحیم،(1389)،اهداف مجازاتها درجرایم جنسی،پژوهشگاه علم وفرهنگ اسلامی،قم،چاپ اول.

45-یزدی،سید محمد کاظم طباطبایی،(1414)،تکمله العروه الوثقی،کتاب فروشی داوری،قم.