مقایسه اجاره اشخاص با قراردادهای کار، جعاله و مقاطعه‌کاری در حقوق ایران و فقه اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد دماوند

2 عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

10.22034/ijrj.2020.673325

چکیده

یک رابطه کاری می‌تواند تحت مقررات مربوط به هر یک از اصطلاحات اجاره اشخاص، قرارداد کار، جعاله و یا مقاطعه‌کاری قرار گیرد. از آنجا که رسیدگی به اختلافات مربوط به برخی از این روابط در صلاحیت مراجع اختصاصی قضایی یا اداری خاصی می‌باشد و همچنین به دلیل ترتّب احکام و آثار مربوط به هر یک از این روابط، مرجع محالّ‌علیه برای تشخیص وظیفه خود اعم از ارجاع امر به مرجع دیگر یا احراز صلاحیت خود مبنی بر رسیدگی به ماهیت اختلاف و همچنین تشخیص اینکه اختلاف موجود را باید بر اساس مِلاک‌ها و معیارهای مربوط به کدام یک از این چهار نوع رابطه مورد بررسی قرار دهد، نیاز به شناخت تعاریف و مفاهیم و همچنین احکام و آثار مترتّب بر هر یک از این چهار رابطه دارد. در این مقاله، ضمن بیان اجمالی تعاریف و مفاهیم اصطلاحات اجاره اشخاص، قرارداد کار، جعاله و مقاطعه‌کاری، با استفاده از روش تحلیلی استنتاجی، وجوه اشتراک و افتراق هر یک از آنها با یکدیگر را بررسی، و بیان می‌کنیم که قرارداد کار، همان تکمیل‌شده‌ی اجاره اشخاص و مقاطعه‌کاری نوعی از جعاله می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Hiring of Persons with Employment Contracts, Reward Contract (Jualah), and Contract-Work under Iranian Legislation and Islamic Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Sobhikamal 1
  • Gholamali seifi 2
1 Degree on Law, Major of Private Law Islamic Azad University Damavand Branch
2 faculty member in Shahid Beheshti tehran University
چکیده [English]

An employment relation can be classified under such terms as employment contract, reward contract, or contract work based on the related rules and regulations of hiring of persons. Since the inquiries about the disputes related to some of these contracts is within the authority of certain judicial and administrative specialists, and due to the fact that the succession of decrees and effects of each of these relations becomes the reference for the  drawee in the recognition of their duties including the reference to another authority or establishing its competence over the probe into the nature of the disputes and decision on the respective measures and criteria of the procedure, it is essential to formulate proper definition of each of the aforementioned relations and also the results and effects of each. This paper is dedicated to a description of the following terms: hiring of persons, employment contract, reward contract, and contract work, and using a deductive- analytical method examines the similarities and differences among them and concludes that employment contract is a developed form of hiring of persons and contract work is some form of reward contract.

کلیدواژه‌ها [English]

  • hiring of persons
  • contract-work
  • Reward contract
  • employment contract

الف- کتب فارسی

1-     امامی، سیدحسن، (1384)، حقوق مدنی، اسلامیه، تهران، چاپ هجدهم.

2-     باقری، احمد، (1384)، فقه مدنی: عقود تملیکی «بیع ـ اجاره»، سمت، تهران، چاپ اول.

3-     بهرامی، بهرام، (1390)، عقد اجاره: بررسی تحلیلی و تطبیقی، نگاه بیّنه، تهران، چاپ سوم.

4-     جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1386)، ترمینولوژی حقوق، گنج دانش، تهران، چاپ هجدهم.

5-     جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1388)، دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، گنج دانش، تهران، چاپ اول.

6-     جعفری لنگرودی،محمدجعفر،(1386)، دائره المعارف عمومی حقوق{الفارق}، تهران، گنج دانش، چاپ اول.

7-    رفیعی، احمد، (1392)، حقوق کار: دفتر یکم ـ مبانی نظری حقوق کار و نظام حاکم بر قرارداد کار در ایران، نگاه بیّنه، تهران، چاپ اول.

8-    شهیدی، مهدی، (1394)، حقوق مدنی 6: عقود معین، مجد، تهران، چاپ هجدهم.

9-    عراقی، عزت‌اله، (1386)، حقوق کار 1، سمت، تهران، چاپ هفتم.

10-      فیض، علیرضا، (1381)، مبادی فقه و اصول، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، چاپ سیزدهم.

11-      کاتوزیان، امیرناصر، (1376)، حقوق مدنی: مشارکتها و صلح، گنج دانش، تهران، چاپ چهارم.

12-      کاتوزیان، امیرناصر، (1391)، دوره حقوق مدنی: عقود معین {معاملات معوض ـ عقود تملیکی}، شرکت سهامی انتشار، تهران، چاپ یازدهم.

13-      کاتوزیان، امیرناصر، (1395)، دوره مقدماتی حقوق مدنی: درسهایی از عقود معین، گنج دانش، تهران، چاپ بیست و سوم.

ب- کتب عربی

1-   ابن فارس، احمد، (1404 ه‍.ق)، معجم مقاییس اللغه، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، الطبعه الأولی.

2-   ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414 ه‍.ق)، لسان العرب، دار الفکر، بیروت، الطبعه الثالثه.

3-   إصفهانی {المجلسی الثانی}، محمدباقر بن محمدتقی، (1406 ه‍.ق)، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، انتشارات کتابخانه آیت‌اله مرعشی نجفی (ره)، قم، الطبعه الاولی.

4-   أنصاری الدزفولی، مرتضی بن محمد امین، (1421 ه‍.ق)، کتاب المکاسب المحرّمه و البیع و الخیارات، مرکز التحقیقات لمؤسسه أحسن الحدیث، قم؛ بی چا.

5-   جبعی العاملی {الشهید الثانی}، زین‌الدین، (1415 ه‍.ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، الطبعه الثامنه.

6-   حسینی العاملی، سید جواد بن محمد، (1419 ه‍.ق)، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرّسین بقم المشرفه، قم، الطبعه الاولی.

7-        حسینی الواسطی الزبیدی الحنفی، محب‌الدین سید محمد مرتضی، (1414 ه‍.ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، دار الفکر، بیروت، الطبعه الاولی.

8-        حلّی {محقق}، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، (1408 ه‍.ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، مؤسسه اسماعیلیان، قم، الطبعه الثانیه.

9-        خمینی، سید روح‌الله، (بی‌تا)، تحریر الوسیله، دارالعلم، قم، الطبعه الثانیه.

10-    سنهوری، عبدالرزاق، (1998 م)، الوسیط فی شرح القانون المدنی، دار احیاء التراث العربی الاسلامی، بیروت، الطبعه الثانیه.

11-    شربینی الشافعی الخطیب، محمد بن احمد، (1958 م)، مغنی المحتاج الی معرفه معانی الفاظ المنهاج، شرکه مکتبه و مطبعه مصطفى البابى الحلبی و اولاده، قاهره، الطبعه الاولی.

12-    طباطبایی­الحائری، سیدمحمدمجاهد،(بی‌تا)،کتاب­المناهل، مؤسسه­آل­البیت­علیهم‌السلام، قم، الطبعه الاولی.

13-    طباطبائی الیزدی، سید محمدکاظم، (1412 ه‍.ق)، العروه الوثقی، مطبعه اسماعیلیان، قم، الطبعه الثانیه.

14-    طریحی، فخرالدین بن محمد، (1417 ه‍.ق)، مجمع البحرین، نشر مرتضوی، طهران، الطبعه الثالثه.

15-    عاملی الکرکی {محقق ثانی}، علی بن الحسین، (1414 ه‍.ق)، جامع المقاصد فی شرح القواعد، مؤسسه آل البیت (ع)، قم، الطبعه الثانیه.

16-    عبدالناصر، جمال، (1990 م)، موسوعه الفقه الاسلامی، المجلس الأعلی للشئون الإسلامیه، قاهره، بی چا.

17-    قدیری، محمد حسن، (1419 ه‍.ق)، الاجاره، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، الطبعه الاولی.

18-    کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، (1429 ه‍.ق)، الکافی، دار الحدیث، قم، الطبعه الاولی.

19-    مصطفی، ابراهیم ـ حسن الزیات، احمد ـ عبدالقادر، حامد ـ علی النجار، محمد، (1989 م)، المعجم الوسیط، استانبول، دار الدعوه، الطبعه الاولی.

20-    معلوف، لوئیس، (1992 م)، المنجد، دار المشرق، بیروت، الطبعه الثالثه و الثلاثون.

21-    مقدس الاردبیلی، احمد، (1412 ه‍.ق)، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المشرفه، قم، الطبعه الاولی.

22-    مکارم الشیرازی، ناصر، (1418 ه‍.ق)، انوار الفقاهه فی احکام العتره الطاهره، مدرسه الامام علی ابن ابیطالب (ع)، قم، الطبعه الاولی.

23-    موسوی البجنوردی، سید محمدحسن بن آقابزرگ، (1419 ه‍.ق)، القواعد الفقهیه، نشر الهادی (ع)، قم، الطبعه الاولی.

24-    هاشمی الشاهرودی، سید محمود، (1423 ه‍.ق ـ 2003 م)، کتاب الإجاره، مؤسسه دائره المعارف الفقه الاسلامی، قم، بی چا.

ج- مقالات

1-     احمدی، فرزانه، و امینی، علیرضا و آیتی، سید محمدرضا، (پاییز 1396)، ماهیت جعاله، فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، سال 13 شماره 49.

2-     خورسندیان، محمدعلی، (پاییز 1383)، تمایز مقاطعه‌کاری و بیع، فصلنامة مدرس علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، دوره 8 شماره 34.

3-     خورسندیان، محمدعلی، و شنیور، قادر، (تابستان 1390)، ماهیت عقد مرکب در فقه و حقوق موضوعه، مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی دانشگاه سمنان، سمنان، سال 3 شماره 4.

4-     نعمت‌الهی، اسماعیل، (1385)، عهدی یا تملیکی بودن اجاره اشخاص،نامه حقوقی مفید، تهران، ج 2 ش 2.

د- قوانین و مقررات

1-     آئین‌نامه تسهیلات اعطائی بانکی، (14،10،1362)، هیأت وزیران.

2-     شرایط عمومی پیمان، (1378)، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور.

3-     قانون کار، (29،8،1369) و اصلاحات بعدی.

4-     قانون مالیات بر درآمد و املاک مزروعی و مستغلات و حق تمبر (16،1،1335).

5-     قانون مدنی؛ (20،1،1314)، و اصلاحات بعدی.

6-     قانون مدنی فرانسه.

7-     قانون مدنی مصر.

ه‍- آراء

1-     رأی وحدت رویه شماره 604-22،12،1374 هیأت عمومی دیوان عالی کشور.

2-     دادنامه شماره 9509970221201144 مورخ 4،8،1395 صادره از شعبه 12 دادگاه تجدید نظر استان تهران در پرونده شماره 9409980226500959 (شماره بایگانی شعبه 951098).

3-     دادنامه شماره 9509970226500466 مورخ 4،5،1395 صادره از شعبه 5 دادگاه عمومی حقوقی تهران در پرونده شماره 9409980226500959 (شماره بایگانی شعبه 940986).