بررسی فقهی بغی در فضای مجازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی موسسه آموزش عالی پارسا، بابلسر، ایران

10.22034/ijrj.2019.665195

چکیده

   وقوع بغی در فضای مجازی و اجرای احکام بغی بر باغیان از طریق فضای مجازی، می­تواند از مسائل مستحدثه و چالش­برانگیز در عصر حاضر تلقی شود. سؤالات مهمی که در این تحقیق مورد بررسی قرار می­گیرد، عبارتند از: آیا تحقّق بغی در فضای مجازی عملاً ممکن است؟ بر فرض امکان، آیا بغی مجازی صلاحیت برای اجرای احکام بغی را دارا می­باشد؟ بر فرض صلاحیت، دلیل مشروعیت تسری احکام بغی بر بغی مجازی چیست؟ پس از فحص و بررسی باید گفت: اولاً: حتی اگر تمامی شرایط تحقق بغی مذکور در سخنان فقها را بپذیریم، هیچ منعی در تحقق بغی مجازی نیست. ثانیاً: بغی مجازی صلاحیت برای اجرای احکام بغی را دارا می­باشد. ثالثاً: اگرچه اصل اولی با توجه به مقتضای ادلّه لفظیه­ایی چون قاعده درء و بنای حدود بر تخفیفات و احتیاط در دما و یا با توجه به مقتضای اصل برائت، اجرا نکردن احکام بغی بر باغیان مجازی است، منتها باید در نظر داشت، با توجه به ورود آیات و روایات دلالت­کننده بر احکام بغی به نحو قضیه حقیقیه و نیز وارد بودن این ادلّه بر ادله­ایی چون قاعده درء، بنای حدود بر تخفیفات و اصل برائت، می­توان به اطلاق این دسته از ادلّه تمسک نمود و احکام بغی را بر باغیان مجازی جاری نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Jurisprudence Investigation of Insolence Behavior in Cyberspace

نویسنده [English]

  • Mojtaba Hosseinnezhad
Associate Professor of Jurisprudence and Principles of Islamic law, Parsa Higher Education Institution, Babolsar, Mazandaran
چکیده [English]

The rapacity and insolencebehaviortaking place in virtual world has become a major and challenging issue in the present time. The purpose of this study was to investigate whether there is a possibility of insolence behavior in cyberspace and if it is possible to sentence the same as insolent offender's crime in an authentic and non-virtual space, then how it can be legitimated in a cybercrime context, if considered possible. By reviewing the cases and reasons, it can be concluded that, first, even if all the requisites needed for the crime is accepted based on Fokaha's quotes, there will be no obstacle to accept the crime in virtual space. Second, insolence behavior in cyber space can be sentenced the same as insolence behavior in authentic and non-virtual context. Third, although the first presumption is related to the non-enforcement of judgments for rebels based on the principle of Dara, mitigation of punishment and presumption of innocence, it should be noted that the insolent offender who committed the crime through the use of virtual tools can be subjected to the punishment just like an offender in real and authentic environment as per to narratives and verses supporting the use of verity proposition by ascribing to the principle of Dara, mitigation of punishment and presumption of innocence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Insolence
  • Virtual space
  • Sharia sentences
  • First presumption
  • Second presumption
  1. قرآن کریم.
  2. نهج­البلاغه.
  3. آخوند خراسانى، محمد کاظم­بن­حسین، (1409)، کفایه­الأصول، مؤسسه آل­البیت(ع)، قم.
‏4. ابن­أبی­جمهور، محمدبن­زین­الدین، (1405)، عوالی اللئالی، دار سید الشهداء، قم.

5. ابن­اثیر، علی بن محمد، (1417)، الکامل فی التاریخ، دارالکتاب، بیروت.

6. ابن­ادریس، محمدبن­منصور، (1410)، السرائر، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

7. ابن­حمزه، محمدبن­على، (1408)،  الوسیله، کتابخانه آیة الله مرعشى، قم.

8. ابن­زهره، حمزة­بن­على، (1417)، غنیه­النزوع، مؤسسه امام صادق(ع)، قم.

9. ابن‌عربی، محمدبن­عبدالله، (بی­تا)، احکام القرآن، بی‌نا، بی­جا.

10. ابن­قدامه، عبدالله­بن­احمد، (بی­تا)، المغنی، دارالکتب العلمیه، بیروت.

11. ایروانى، على، (1370)، النهایه فی شرح الکفایه، دفتر تبلیغات اسلامی، قم.

12. جزائرى، سید محمد جعفر مروج، (1415)، منتهى­الدرایه فی توضیح الکفایه، مؤسسه دارالکتاب، قم.

13. جزیرى، عبد الرحمن و جمعی از نویسندگان، (1419)، الفقه على المذاهب الأربعه، دار الثقلین، بیروت.

14. جصاص، احمدبن­على، (1405)، احکام­القرآن، داراحیاء التراث العربى، بیروت.

15. جوهرى، اسماعیل­بن­حماد، (1410)، الصحاح، دار العلم، بیروت.

16. حر عاملى، محمد بن­حسن، (1409)، وسائل­الشیعه، مؤسسه آل­البیت(ع)، قم.

17. حسینی روحانی، سید صادق، (1412)، فقه­الصادق(ع)، دار الکتاب، قم.

18. حسینی روحانی، سید محمد، (1413)، منتقی­الاصول، دفتر آیت­الله سید محمد حسینی شیرازی، قم.

19. حلّى، حسن­بن­یوسف، (بی­تا)، تحریر الأحکام، مؤسسه آل­البیت، مشهد.

20. حلّى، حسن­بن­یوسف، (1414)، تذکره­الفقهاء، مؤسسه آل­البیت(ع)، قم.

21. حلّى، حسن­بن­یوسف (1412)، منتهى­المطلب، مجمع البحوث الإسلامیه، مشهد.

22. خوانسارى، سید احمدبن­یوسف، (1405)، جامع المدارک، مؤسسه اسماعیلیان، قم.

23. رافعی، عبدالکریم­بن­ محمد، (1417)، العزیز شرح الوجیز، دارالکتب العلمیه، بیروت.

24. راغب اصفهانى، حسین­بن­محمد، (1412)، مفردات ألفاظ القرآن، دارالعلم، لبنان.

25. راوندى، سعیدبن­عبداللّه، (1405)، فقه­القرآن، کتابخانه آیه­الله مرعشى، قم.

26. شریف مرتضی، علی بن حسین، (1363)، الذریعه الی اصول الشریعه، دانشگاه تهران، تهران.

27. شهید اول، محمد بن مکى، (1410)، اللمعه، دار التراث، بیروت.

28. شهید ثانى، زین­الدین­بن­على، (1410)، الروضه البهیه، کتابفروشى داورى، قم.

29. شهید ثانى، زین­الدین­بن­على، (1413)، مسالک­الأفهام، مؤسسه المعارف الإسلامیه، قم.

30. طبرسی، فضل‌بن‌حسن، (1395)، مجمع البیان، منشورات اسلامی، تهران.

31. طوسى، محمدبن­حسن، (1387)، المبسوط، المکتبه المرتضویه، قم.

32. طوسى، محمدبن­حسن، (1400)، النهایه، دار الکتاب العربی، بیروت.

33. عباسی، مجید، و مرادی، حسین، (1394)، جنگ سایبر از منظر حقوق بین­الملل بشر دوستانه، مجلس و راهبرد، شماره 81.

34. عمید زنجانى، عباسعلى، (1421)، فقه سیاسى، انتشارات امیرکبیر، تهران.

35. عوده، عبدالقادر، (1413)، التشریع الجنائی الاسلامی، دارالکاتب العربی، بیروت.

36. قمى، على­بن­ابراهیم ، (1404)، تفسیر القمی، دار الکتاب، قم.

37. کاسانی، ابی­بکر بن­مسعود، (1417)، بدائع الصنائع، داراحیاء، بیروت.

38. کافى الکفاه، صاحب­بن­عباد، (1414)، المحیط فی اللغه، عالم الکتاب، بیروت.

39. کرکى، على­بن­حسین،  (1414)، جامع المقاصد، مؤسسه آل­البیت (ع)، قم.

40. کلینى، محمدبن­یعقوب، (1407)، الکافی، دار الکتب الإسلامیه، تهران.

41. ماوردی، علی­بن­محمد (بی­تا)، الحاوی الکبیر، دارالفکر، بیروت.

42. مجلسى اول، محمدتقى، (1406)، روضه المتقین، مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، قم.

43. مجلسى دوم، محمدباقر، (1410)، بحار الأنوار، مؤسسه الطبع و النشر، بیروت.

44. محقق اردبیلى، احمد­بن­محمد، (1403)، مجمع الفائده، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

45. محقق حلّى، جعفر­بن­حسن، (1408)، شرائع الإسلام، مؤسسه اسماعیلیان، قم.

46. مرعشی، محمدحسن، (1371)، دیدگاه­های نو در حقوق کیفری اسلام، نشر میزان، تهران.

47. موسوی بجنوردی، سید حسن آقابزرگ، (بی­تا)، منتهی الاصول، مکتبه بصیرتی، قم.

48. موسوی خویی، سید ابوالقاسم، (1380)، مصباح الاصول، نشر الفقاهه، قم.

49. مغربی، نعمان­بن­محمد، (1385)، دعائم الإسلام، مؤسسه آل­البیت(ع)، قم.

50. موسوى حائرى، مصطفى محسن،  (بی­تا)، نهایه الوصول الى کفایه الأصول، مطبعه الآداب، نجف.

51. نائینى، محمدحسین، (1352)،  أجود التقریرات، مطبعه العرفان، قم.

52. نجفى، محمدحسن، (1404)، جواهرالکلام، دارإحیاء، بیروت.

53. نووی، یحیی­بن­شریف، (1426)، روضه­الطالبین، دارالفکر، بیروت.