بررسی فقهی و حقوقی عنصر مصلحت در قانون حمایت خانواده مصوب 1391

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکترادانشجوی دکتری فقه و حقوق، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

2 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22034/ijrj.2018.541394

چکیده

   خانواده به عنوان واحدی از اجتماع در جریان تحولات زمانه قرار دارد، بنابراین لازم است حقوق خانواده نیز در مسیر تحولات اجتماعی، متحول گردد، این امر می‌طلبد که برخی از احکام آن با رویکردی به عنصر مصلحت که از فروعات حکم عقل می‌باشد، تغییر یابد. روابط افراد خانواده خصوصاً زوجین از جمله موضوعاتی است که تحت تأثیر تحولات زمان قرار می‌گیرد و طبیعی است که با تحول موضوع انتظار می‌رود احکام و مقررات مربوطه نیز تغییر یابد. قانون حمایت خانواده دربرگیرنده تفکری جامع درباره موضوعات خانواده بوده و بدون شک تحولات جهانی و اوضاع و احوال ایران، آن را کمابیش تحت تأثیر قرار داده است. با این تفاسیر جایگاه عنصر مصلحت در قانون حمایت خانواده مصوب 1391 در موارد مختلف مربوط به حقوق خانواده، قابل بررسی است. به موجب این تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، این نتیجه قابل بیان است که برخی موارد این قانون قابل نقد و برخی نیز از نکات متمایز آن می‌باشد. پیش‌بینی مراکز مشاوره از جمله موضوعات مورد انتقاد است، زیرا اگرچه هدف این مراکز ایجاد صلح و سازش است ولی عملاً باعث اتلاف وقت و ایجاد فشارهای عصبی در زوجین، خصوصاً زوجه می‌گردد. در کنار موارد مورد انتقاد، پیش‌بینی اتخاذ تصمیم فوری از جمله حضانت، نگهداری و ملاقات طفل و نفقه زن که تا حدودی در این موارد آسیب‌پذیرتر هستند، از نکات متمایز و مثبت قانون حمایت از خانواده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential and Legal Examination of Expediency in the Family Protection Law Approved in 2012

نویسندگان [English]

  • rahmatollah saeedighoraghani 1
  • Mohammad Reza Keykha 2
1 Department of Jurisprudence & Principles of Islamic Law, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Department of Islamic Law & Jurisprudence, Sistan & Balochestan University, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Family as a unit of community is in the course of changes over time; therefore, family rights must also change in the course of social transformations. This requires that some of its provisions change with an approach of expediency element which is a subcategory of wisdom decree. Relationships among family members, especially between couples, are subjects that are influenced by changes over time, and it is natural that with the evolution of the subject, relevant rules and regulations will also be changed. The family protection law encompasses a comprehensive reflection on the issues of family and undoubtedly affects the global developments and conditions of Iran more or less. Therefore, the place of expediency in the Family Protection Law approved in 2012 can be investigated in various cases concerning family laws. According to this descriptive-analytical study, this result can be stated that some of the provisions of this law can be criticized and some of them are considered as its distinctive points. The category of counseling centers is a subject of criticism, because although the goal of these centers is to create peace and reconciliation, it virtually wastes time and causes nervous pressures in couples, especially in wife. In addition to cases which are criticized, considerations of an immediate decision such as custody, caring and visiting child and alimony, which are somewhat more vulnerable cases, are distinctive and positive points of the Family Protection Law.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • expediency
  • family protection law
  • Family rights
  • Law and Its Compatibility with the Environment

1-   ابن منظور، محمدبن مکرم، (1405)، لسان العرب، جلد 2، ادب الحوزه، قم.

2-   اردبیلی، مولی احمد، (1403)، مجمع الفائده و البرهان، جلد 5، جامعه المدرسین، قم.

3-   بحرانی، یوسف، (1420)، الحدائق الناضره، جامعه المدرسین، قم.

4-   توانچه، میترا، (1392)،  نقد و بررسی قانون حمایت خانواده مصوب سال 91. پیک حق، 2، 102-112.

5-   حلی، حسن ابن یوسف، (1399)، کشف المراد،  مؤسسه الاعلمی، بیروت.

6-   حلی، محمدبن حسن فخرالمحققین، (1363)، ایضاح الفوائد، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم.

7-   خضری، بک محمد، (1385)، اصول الفقه، مکتبه التجاریه الکبری، مصر.

8-   رهبر، مهدی، (1388)، مقایسه جایگاه مصلحت در فقه امامیه و اهل سنت، مجله پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع)، 17، 20-32.

9-   زمانی درمزاری، محمدرضا، (1377)، دانستنی‌های حقوقی (حقوق خانواده)، جلد 2، واحد مطالعات حقوق خانواده و حقوق زنان مؤسسه حقوقی و بین‌المللی، تهران.

10-زیدان، عبدالکریم، (1410)، المدخل لدراسه الشریعه الاسلامیه، مؤسسه الرساله، قم، چاپ یازدهم.

11-سرورالبهسردی، السید محمد، (1408)، مصباح الاصول، تقریراً لابحاث السیدابوالقاسم الخویی، مکتبه الداودی، قم.

12-غزالی، ابی حامد، (1417)، المستصفی من علم الاصول، جلد 1، مؤسسه رسالت، بیروت.

13-فتحی، الدرینی، (1405)، المناهج الاصولیه فی الاجتهاد بالرأی، الشرکه المتحده للتوزیع، دمشق.

14- کاظمی، محمدعلی، (1406)، فوائد الاصول، تقریراً لابحاث میرزامحمد حسین النائینی، جامعه المدرسین، قم.

15-موسوی خمینی، روح اللَّه،  (1372)، انوارالهدایه، مؤسسه تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی (ره)، قم.