تأملی در عدم سقوط حد بواسطه توبه زانی پس از قیام بینه (نقدی بر ماده‌ی 114 قانون مجازات اسلامی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، مؤسسه آموزش عالی پارسا، بابلسر، ایران

10.22034/ijrj.2018.540067

چکیده

   فقها در حکم توبه زانی پس از قیام بینه اختلاف نظر دارند.، مشهور آنها حکم مسأله را عدم سقوط حد دانستند، در حالی که تعداد اندکی که در رأس آنها شیخ صدوق و شیخ مفید قرار گرفته­اند، معتقد به سقوط حد در این مورد می­باشند. قانون مجازات اسلامی نیز در ضمن ماده 114 از نظریه مشهور پیروی کرده است. نگارندگان پس از بررسی تفصیلی این مسأله در نهایت به این نتیجه می­رسند که اگرچه در حکم به عدم سقوط حد، شهرت تحقق یافته است، منتها با توجه به اینکه مدرک این شهرت بنابر ادعای خود قائلین به قول اول، دلائلی همچون اصل استصحاب، اطلاق ادلّه حدود و ... است، نفس این شهرت همچون اجماع مدرکی ارزش استنادی ندارد و مهم بررسی مدرک این شهرت است. پس از بررسی مستندات روشن می­شود که هیچ یک از مستندات قول اول و همچنین هیچ یک از مستندات قول دوم نیز غیر از روایت تحف العقول صحیح نمی­باشند. اما در مورد روایت تحف العقول باید گفت که دلالت آن بر قول دوم تام بوده و سندش نیز با تحقیق در آن مشکلی ندارد. لذا در نهایت می­توان صحت قول دوم را استنتاج نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying Why the Repentance of Male Fornicator is Given no Lesser Punishment, after Qiyam Bayyinah(A Criticism on Article 114 of the Islamic Penal Code)

نویسنده [English]

  • Mojtaba Hosseinnezhad
Department of Jurisprudence & Principles of Law, Parsa University, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Based on the verdict of whether or not to accept the repentance of male fornicator after Qiyam Bayyinah, there is a disagreement between jurists. Although some jurists such as Sheikh Sadooq and Sheikh Mofid believe that the repentance of male fornicator makes him deserving of lesser punishment, most of them are in an agreement that it cannot conducive to commutate the punishment. This was outlined by Article 114 of the Islamic Penal Code. Taking into account all these comments as well as examining them, the authors arrive at the conclusion that even though there are many narrations. No reference or documentary value specified to prove that the repentance of male fornicator makes him undeserving of lesser punishment. It is due to some evidence including the Istishab principle and the Hadd punishment etc, according to believers’ claim of first quote. There is also some weak evidence to believers’ claim of second quote including the lack of documentary evidence and relying on Tuaf al-uqūl narrative.  Thus, the important thing is to investigate if the reputation evidence is reliable. After reviewing the documentations, it becomes clear that the believers’ claims of first quotes provide no proof of eligibility to be ascribed to. None of the believers’ claims of second quotes, on the other hand, are veracious except those of Tuaf al-uqūl narratives. Neither the believers’ claims of first quotes nor the believers’ claims of second quotes, except those of Tuaf al-uqūl narratives, are veracious enough to be ascribed to. However, the believers’ claims of second quotes are thoroughly complete concerning the Tuaf al-uqūl narratives. There is no problem with investigating the documentations. Confirming the authenticity of this document as being thoroughly complete according to the believers’ claims of second quotes, there is no doubt to accept the second quote in this regard.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadd punishment
  • Repentance
  • Male fornicator
  • Bayyeneh
  • Reputation
قرآن کریم.

2- آخوند خراسانى، ملا محمد، (1409)، کفایه الأصول، مؤسسه آل­البیت، قم.

3- ابن شعبه حرانى، حسن بن على، (بی­تا)، تحف العقول، جامعه مدرسین، قم.

4- ابن زهره، حمزه بن على حسینى، (1417)، غنیه النزوع، مؤسسه امام صادق(ع)، قم.

5- امین، سید محسن، (1403)، اعیان الشیعه، دارالتعارف، بیروت.

6- تبریزی، جواد بن علی (1417)، أسس الحدود و التعزیرات، دفتر آیت­الله تبریزی، قم.

7- تبریزی، جواد بن علی، (بی­تا)،  درس خارج فقه الحدود و التعزیرات، مقرر: سید مجتبی حسین نژاد، نسخه خطی.

8- تستری، محمد تقی، (بی­تا)، قاموس الرجال، بی­جا، بی­نا.

9- حسینی شیرازی، سید محمد، (بی­تا)، کتاب الحدود و التعزیرات، بی­نا: بی­جا.

10- حر عاملى، محمد بن حسن، (بی­تا)،  أمل الآمل، بی­نا: بی­جا.

11- حر عاملى، محمد بن حسن، (1409)، وسائل الشیعه، موسسه آل ‌البیت(ع).

12- حکیم، سید محمد سعید طباطبایى، (1427)، مسائل معاصره فی فقه القضاء، دار الهلال، نجف.

13- حلبى، ابو الصلاح تقى الدین بن نجم الدین، (1403)، الکافی فی الفقه، کتابخانه امام امیرالمؤمنین(ع)، اصفهان.

14- حلّى، علامه حلی، حسن بن یوسف، (1410)، إرشاد الأذهان، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

15- حلّى، علامه حلی، حسن بن یوسف، (1411)، تبصره المتعلمین، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، تهران.

16- حلّى، علامه، حسن بن یوسف، (1381)، خلاصة الأقوال، منشورات المطبعه الحیدریه، نجف.

17- حلّى، علامه، حسن بن یوسف، (1413)، قواعد الأحکام، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

18- حلّى، علامه، حسن بن یوسف، (بی­تا)، مختلف الشیعه، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

19- حلّى، علامه، حسن بن یوسف، (1412)، منتهى المطلب، مجمع البحوث الإسلامیه، مشهد.

20- حلّی، محقق اول، نجم‌الدین جعفر بن حسن، (1408)، شرائع الاسلام، مؤسسه اسماعیلیان، قم.

21- حلّی، محقق اول، نجم‌الدین جعفر بن حسن، (1418)، المختصر النافع، مؤسسه المطبوعات الدینیه، قم.

22- حلّی، محقق اول، نجم‌الدین جعفر بن حسن، (1407)، المعتبر، قم: مؤسسه سید الشهداء(ع).

23- خوانسارى، سید احمد بن یوسف، (1405)، جامع المدارک، قم: مؤسسه اسماعیلیان.

24- سبحانی، جعفر (بی­تا)، موسوعه طبقات الفقهاء، مؤسسه امام صادق(ع)، قم.

25- شبیری زنجانی، سید موسی، (1391)، درس خارج صوم و اعتکاف، مقرر: سید مجتبی حسین نژاد، نسخه خطی.

26- شبیری زنجانی، سید موسی، (1409)، کتاب نکاح،: مؤسسه پژوهشى راى‌پرداز، قم.

27- طباطبایی، سید علی بن محمد، (1418)، ریاض المسائل، مؤسسه آل ‌البیت(ع)، قم.

28- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (1390)، الاستبصار، دار الکتب الإسلامیه، تهران.

29- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (1414)، الأمالی، دار الثقافه، قم.

30- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (1407)، تهذیب الاحکام، دارالکتب الاسلامیه، تهران.

31- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (1427)، الرجال، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

32- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (1417)،  العدّه فی اصول الفقه، چاپخانه ستاره، قم.

33-  طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، (بی­تا)، الفهرست، المکتبه الرضویه، نجف.

34- طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1400)، النهایه، دارالکتب العربی، قم.

35- عاملى، ابو جعفرمحمد بن حسن (1419)، استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار، مؤسسه آل البیت(ع)، قم.

36- عاملى، شهید اول، محمد بن مکى (1410)، اللمعه، دار التراث، بیروت.

37- عاملى، شهیدثانی، زین الدین بن على (1410)، الروضه البهیه، کتابفروشى داورى، قم.

38- عاملى، شهیدثانی، زین الدین بن على (1413)، مسالک الافهام، مؤسسه المعارف الاسلامی، قم.

39- عراقى، ضیاءالدین ( 1363)، تحریر الأصول، مهر، قم.

40- علوی عاملى، میر سید احمد (بی­تا)، مناهج الأخیار فی شرح الاستبصار، مؤسسه اسماعیلیان، قم.

41- فاضل لنکرانى، محمد فاضل (1422)، تفصیل الشریعه- الحدود، مرکز فقهى ائمه اطهار(ع)، قم.

42- فاضل لنکرانى، محمد جواد، (بی­تا)، درس خارج مکاسب محرمه، مقرر: سید مجتبی حسین نژاد، نسخه خطی.

43- فاضل هندی، محمد بن حسن، (1416)، کشف اللثام، دفتر انتشارات اسلامی، قم.

44- فیروزآبادی، مرتضی، (1400)، عنایه الاصول، انتشارات فیروز آبادی، قم.

45- فیض کاشانى، محمد محسن ابن شاه مرتضى،  (بی­تا)، مفاتیح الشرائع، کتابخانه آیه الله مرعشى، قم.

46- قمّى، شیخ صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1376)، الأمالی، کتابچى، تهران.

47- قمّى، شیخ صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1413ق). کتاب من لا یحضره الفقیه، دفتر انتشارات اسلامی، قم.

48- قمّى، شیخ صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1415)، المقنع، مؤسسه امام هادى(ع)، قم.

49- کاشف الغطاء، موسى،  (بی­تا)، منیه الراغب فی شرح بلغه الطالب، مؤسسه کاشف الغطاء، قم.

50- کشّى، ابو عمرو محمد بن عمر،  (1490)، الرجال، دانشگاه مشهد، مشهد.

51- کلینى، ابو جعفرمحمد بن یعقوب، (1407)، الکافی، دار الکتب الإسلامیه، تهران.

52- مبلغی، احمد، (1379)، تحریرى نو از نظریه شهرت در اصول متلقّات‌، مجله فقه اهل بیت (ع)، ش23،  صص 149-154.

53- مجلسى دوم، محمد باقر بن محمد تقى، (1404)، مرآة العقول، دار الکتب الإسلامیه، تهران.

54- مجلسى دوم، محمد باقر بن محمد تقى، (1406)، ملاذ الأخیار،  انتشارات کتابخانه آیه الله مرعشى، قم.

55- مرعشی، سید محمد حسن، (1427)، دیدگاه‌هاى نو در حقوق، نشر میزان، تهران.

56- مشکینى، على، (1374)، اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها، بی­نا، قم.

57- مفید، محمد بن محمدبن نعمان، (1413)، المقنعه، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، قم.

58- مقدس اردبیلى، احمد بن محمد، (1403)، مجمع الفائدة و البرهان، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

59- مکارم شیرازی، ناصر، (1428)، انوار الأصول، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب(ع)، قم.

60- مکارم شیرازی، ناصر، (1418)، أنوار الفقاهه - کتاب الحدود و التعزیرات، مدرسه الإمام علی بن أبی طالب(ع)، قم.

61- منتظری، حسین على، (بی­تا)، کتاب الحدود، انتشارات دار الفکر، قم.

62- منتظری، حسین على، (1409)، دراسات فی ولایه الفقیه، نشر تفکر، قم.

63- منتظری، حسین على، (1409)، مبانى فقهى حکومت اسلامى، مترجم: صلواتی، مؤسسه کیهان، قم.

64- منتظری، حسین على، (1370)، مبانی و سبک استنباط آیه­الله بروجردی، مجله حوزه، شماره 43 و 44.

65- موسوی اردبیلى، سید عبد الکریم، (1427)،  فقه الحدود و التعزیرات، مؤسسه النشر لجامعه المفید(ره)، قم.

66- موسوی خوانساری، میرزا محمد باقر، (1390)، روضات الجنات، مؤسسه اسماعلیان، قم.

67- موسوی خویى، سید ابو القاسم، (1418)، التنقیح فی شرح العروه الوثقى، تحت اشراف جناب آقاى لطفى، قم.

68- موسوی خویى، سید ابو القاسم، (1422)، مبانی تکمله المنهاج، مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم.

69- موسوی خویى، سید ابو القاسم، (بی­تا)، مصباح الاصول، کتابفروشی داوری، قم.

70- موسوی خویى، سید ابو القاسم، (بی­تا)، معجم رجال الحدیث، بی جا: بی نا.

71- موسوی گلپایگانی، سید محمد رضا، (1412)، الدرالمنضود، دارالقرآن الکریم، قم.

72- مومن، محمد (1425)، الولایه الإلهیه الإسلامیه أو الحکومه الإسلامیه، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

73- مومن، محمد (1422)، مبانی تحریر الوسیله-کتاب الحدود، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)، تهران.

74- نائینى، محمد حسین (بی­تا)، فوائد الأصول، بی­جا: بی­نا.

75- نجاشى، احمد بن على (1407)، الرجال، دفتر انتشارات اسلامى، قم.

76- نجفی، محمد حسن بن باقر (بی­تا)، جواهرالکلام، ‌داراحیاء التراث العربی، بیروت.

79- نراقى، مولى احمد بن محمد مهدى  (1415)، مستند الشیعه، مؤسسه آل البیت(ع)، قم.

80- محدث نوری، میرزا حسین (1417)، خاتمه المستدرک، مؤسسه آل البیت(ع)، قم.

81- هاشمی شاهرودى، سید محمود (1419)، بایسته‌هاى فقه جزا، نشر میزان، تهران.